Projectoverdracht

De bevestiging van de overdracht vindt plaats op het marktveld van Zandoerle. Van links naar rechts: Louis Schats, Jacq, Bijnen, Tiny Leijten en Frans Klaasen.

In Veldhoven zijn de meeste objecten en gebouwen met cultuurhistorische en/of monumentale waarden voorzien van een bordje of paneel dat informatie geeft over de historische en bouwkundige bijzonderheden ervan. Dit is vooral waardevol ten behoeve van geïnteresseerde passanten (en ten dienste van onder meer toeristen en recreanten).
De plaatsing, de uitvoering en het beheer van deze informatiedragers was tot op heden in handen van de SHEV.
Uiteraard zijn deze bordjes en panelen onderhevig aan weersinvloeden en slijtage. Met medewerking van de gemeente Veldhoven zijn deze informatiedragers in 2011 reeds een keer gerestaureerd. Intussen is een groot aantal bordjes opnieuw toe aan een grondige opknapbeurt.
In de gemeente Veldhoven staan 4 panelen, 29 tekstbordjes en 6 plaquettes.
Onlangs is overleg gevoerd met bestuursleden van Vereniging Erfgoedhuis Veldhoven (VEV), die bereid zijn het gehele project voor nu - maar ook voor de toekomst - over te nemen. Dit heeft de volledige instemming van SHEV (mede gelet op de hoge leeftijd en het afnemend aantal vrijwilligers om het geheel 'up-to-date' te houden). De formele overdracht van het hele project heeft op 2 oktober jongstleden plaatsgevonden.

Komst eerste gastarbeiders in Veldhoven

Nederland is economisch gezien een zeer succesvol land. Hierdoor heeft de arbeidsmarkt relatief veel werkaanbod en derhalve is er een grote vraag naar arbeidskrachten, dat kansen biedt voor immigranten. Na de oorlog is er een grote behoefte aan goedkope, ongeschoolde arbeidskrachten voor de wederopbouw van Nederland. In 1960 worden er reeds 20 Turken met een verblijfsvergunning toegelaten en heeft er eveneens een wervingsactie in Italië plaatsgevonden. In het jaar daarop wordt er in Spanje een oproep gedaan naar vakmensen; in 1964 komen de eerste Turkse gastarbeiders naar Nederland, die hierheen worden gehaald op grond van een op 9 augustus 1964 gesloten wervingsovereenkomst tussen Turkije en Nederland met de bedoeling grote aantallen Turkse arbeiders voor de Nederlandse industrie aan te nemen. Halverwege de jaren zestig wordt de werving uitgebreid met Marokko. De voorkeur gaat steeds uit naar jongemannen in de leeftijd van 20 tot 35 jaar zonder of met achterlating van hun gezin. Kort nadien ontstaat er een spontane immigrantenstroom.

De oorspronkelijke fabriek aan de Provincialeweg 58 te Meerveldhoven; het pand ter linkerzijde is in 1955 vervangen door het woon-kantoorpand.

Ook Veldhoven maakt kennis met het fenomeen 'gastarbeider'. De directie van 'Metaalwarenfabriek en Verzinkerij Meerveldhoven' aan de Provincialeweg 58 stuurt in 1969 zijn kantoormedewerker (die zich in het Frans kon uitdrukken) naar Marokko om geschikte arbeiders aan te trekken. De eerste 12 Marokkanen arriveren in 1970. Zij behoren tot de Berber bevolking uit de noord-Marokkaanse streek rond Al Hoceima. Zij hebben een minimale bagage bij zich, want er wordt verondersteld dat hun verblijf van korte duur zal zijn. Het zijn werkwillige personen en hun motivatie is hard werken en geld verdienen voor hun familie in Marokko om daarna, na een jaar of 5 à 10, weer huiswaarts te keren. Het Meerveldhovens bedrijf zorgt voor huisvesting in hotel De Beurs, Dorpstraat 15 (tegenover de kerk). Enkele jaren later wordt het personeelstekort met een tweede groep van 14 Marokkaanse migratiearbeiders 'aangevuld'. De huisvesting geschiedt intussen onder meer in het hiervoor ingericht woon-kantoorpand van het bedrijf aan de Provincialeweg 60-62 te Meerveldhoven (12 personen per kamer en eentje die fungeert als kok). Later wordt er een onderkomen gecreëerd in de woning van een directielid.
Hoewel men in de jaren ´60 en ´70 nog van tijdelijkheid van verblijf uitgaat, blijkt eind jaren ´70 dat dit niet het geval is. In de periode 1960-1974 worden in ons land ruim 50.000 arbeiders geworven. In 1979 wordt aan de regering het invoeren van een landelijk beleid geadviseerd.
De eerste arbeidsmigranten (eerder 'gastarbeiders' genoemd) verblijven dan reeds bijna 20 jaar in Nederland. Hier blijven is moeilijk, maar terugkeren onmogelijk.

Intussen dringen de werkgevers erop aan ook de gezinnen van de buitenlandse arbeiders over te laten komen. Nederland is een immigratieland geworden, maar dat wil niemand toegeven. Van een integratiestrategie is geen sprake.

Een van de producten: een blikken, verzinkte emmer

Aanvankelijk worden arbeidsmigranten positief ontvangen door de samenleving, maar vanwege de teruglopende conjunctuur eind jaren zeventig van de vorige eeuw begint de werkeloosheid op te lopen, en de vakbeweging verzet zich tegen arbeidsmigratie. Illegaal in Nederland verblijvende arbeidsmigranten krijgen middels een pardonregeling een verblijfsvergunning. Tijdens de hiernavolgende economische achteruitgang zijn de eerste negatieve geluiden hoorbaar ten aanzien van Turken: ´Eigen volk eerst', 'Vol is vol' en 'Weg met de buitenlanders'. Arbeidsmigranten worden niet langer gastarbeiders genoemd, maar vreemdelingen. In Nederland heerste de gedachte dat - vanwege het cultuurverschil - de gastarbeiders na enige tijd toch terug zouden gaan naar hun geboorteland. Begin jaren negentig blijkt dat van de geworven Turkse en Marokkaanse arbeiders in de loop van een kwart eeuw respectievelijk 85 en 70 procent is vertrokken.
Als onderdeel van de Brainportregio heeft Veldhoven tegenwoordig een bovengemiddeld aantal arbeidsmigranten, voornamelijk vanwege de aanwezigheid van ASML en andere hightechbedrijven. Deze mensen, afkomstig uit diverse landen, hebben verschillende achtergronden, maar hun komst naar Veldhoven is nauw verbonden met de economische groei en de vraag naar geschoolde arbeidskrachten. Van alle nieuwkomers die in Veldhoven staan ingeschreven, zijn er sinds eind vorige eeuw 1460 als arbeidsmigrant naar Nederland gekomen en 1240 als meereizend gezinslid van een arbeidsmigrant.

Publicatie over historie Zandoerlese volkskapel

15 december jl. is een boekwerkje over de historie van de Zandoerlese kapel uitgebracht. Tijdens de bijeenkomst van de Zandoerlese buurtgenoten bij de openstelling van de jaarlijkse gebouwde kerststal op het marktveld van Zandoerle is het eerste exemplaar uitgereikt door auteur Jacq. Bijnen van de Stichting Historisch Erfgoed Veldhoven (SHEV) aan Kees van der Velden, de voorzitter van de beheerstichting van de kapel. De publicatie heeft als titel 'Buurtkapel van Onze Lieve Vrouw van 't Zand aan het marktveld van Zandoerle'; telt 32 pagina's en is, in beperkte oplage, ondergebracht als deel 11 in de reeks 'Bijdragen tot de geschiedenis van de gemeente Veldhoven'. De inhoud is de neerslag van een lange periode van onderzoek naar de geschiedenis van de in 1817 door de omwonenden uit eigen middelen gebouwde buurtkapel, ter beleving van hun godsvrucht, gewoonten en tradities. Een belangrijk, telkens terugkerend onderdeel in de geschiedenis van de Zandoerlenaren, is het beheer over de devotiekapel. Daarenboven blijkt de kapel een tastbare verbindende factor voor de omwonenden in de beleving van hun eigenheid, gebaseerd op een eeuwenlange historiek. Het boekje is te koop à € 6,- op het secretariaat van de SHEV, Dijkhei 5, 5508VT Veldhoven, e-mail: veldhoven.shev@kpnplanet.nl; tel. 040 2546541.

terug